NSƯT BÁ PHỔ - NGƯỜI “ĐI NHẶT” NHẠC CỤ DÂN TỘC

17/04/2020
0

Kho nhạc dân tộc Việt Nam phong phú nhưng chúng ta chưa làm cho nó trở nên hấp dẫn. Từ Bắc chí Nam, người ta chơi một thứ nhạc dân tộc na ná nhau, trang phục cũng na ná nhau thì làm sao có thể hấp dẫn được khán giả”, NSƯT Bá Phổ chia sẻ.

Ông không chơi nhạc như người ta vẫn diễn  trên sân khấu. Nhạc của ông sáng tác theo phong cách Bá Phổ! Nhạc mới Bá Phổ đàn bằng sáo, nhị... rất độc đáo.

Gia đình NSƯT Bá Phổ đi lưu diễn tại nước ngoài

Với ông , nhạc cụ dân tộc Việt Nam có thể kết hợp với nhạc cụ phương Tây. Năm ngoái  dàn nhạc dân tộc của gia đình Bá Phổ hòa tấu với ban nhạc jazz của Italia trong chương trình tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Buổi biểu diễn được đưa in trên Bản tin Văn hóa Italia. Ngay sau đó, có 4 nơi (TP Torino, Milan, LH Nhạc jazz talia, Hội Hữu nghị Việt Nam talia) ngỏ lời mời Bá Phổ lưu liễn tại Italia.

Nghệ sỹ Bá Phổ tâm sự, “cái tạng” Á Đông của ông hình như hợp với người nước ngoài thì phải. Tuy là một nhóm nhạc gia đình, không có biên chế nhà nước nhưng nhiều nơi vẫn gửi thư mời các nghệ sỹ đi diễn. Có thời gian, đoàn trống nữ Nhật Bản sang lưu diễn ở Việt Nam, cũng nhất định phải mời bằng được ông và gia đình.

Màn hòa tấu của nghệ sĩ hai nước trong âm thanh Soranbushi của Nhật Bản, “rống cơm của Việt Nam” và “Đường qua đất nước” giao hòa giữa hai nền văn hóa để lại ấn tượng với khán giả cũng chính là từ sáng kiến của ông.

Sinh năm 1939 ở thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây, ngay từ nhỏ, cậu bé Phổ đã thích thú với các nhạc cụ dân tộc, tự mày mò làm kèn lá, đàn bầu… chơi. Năm 15 tuổi, cậu muốn theo văn công chuyên nghiệp nhưng bố mẹ không cho. Không cưỡng được sự quyến rũ của âm nhạc, Phổ đi lang thang hơn 1 năm, hễ nghe đồn ở đâu có người biết chơi các loại nhạc dân gian là cậu lại mò đến để học lỏm.

NSƯT Bá Phổ nhận được nhiều biệt danh với gần 60 năm tâm huyết với nhạc truyền thống, như: Ông vua đàn Nguyệt, Vua nhạc cụ xứ Bắc...

Sau đó, cậu vào làm đoàn văn công Lúa Mới ( tỉnh Hà Tây ), làm đủ thứ việc từ phông màn, ánh sáng đến cả cửu vạn ( vì ngày ấy đoàn còn phải đi diễn bằng… xe bò ). Sau khi đoàn Lúa Mới giải thể, ông vào làm việc tại Đoàn nhạc giao hưởng dân tộc Việt Nam (nay là Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam.

Trong suốt cuộc đời làm nghệ thuật , NSƯT Bá Phổ chưa từng học qua một trường lớp chính quy nào. Ông bảo, học ké học lỏm là cơ chế học của ông, hơn nữa, ông nghiên cứu âm nhạc dân tộc với tư cách là người chơi nhạc chứ không thuần túy sách vở

Khoảng năm 1978 – 1979,  Bá Phổ bắt tay vào việc phục chế và cải tiến một số nhạc cụ dân tộc. Vào cái thời mà theo lời ông kể, các hoạt động văn hóa nghệ thuật trong đó có âm nhạc đều như chững lại, các nghệ sĩ đua nhau “lao” ra vỉa hè bán nước chè  bán xôi thì ông bỏ hết việc gia đình cho vợ để sáng tác và phục chế.

Năm 1985, công trình “Cải tiến đàn T’ rưng” của Bá Phổ nhận được giải thưởng quốc gia. Ông kể, ngày đó người ta chỉ biết có đàn T’ rưng hình võng chứ chưa có đàn hình mái nhà rông được ông cải tiến như hiện nay.

Dấu mốc quan trọng nhất trong cuộc đời của NSƯT Bá Phổ và gia đình là năm 1987, Sau chuyến lưu diễn tại Indo - nesia và Thái Lan, Bá Phổ mạnh dạn xin phép lãnh đạo Bộ VH - TT tách ra thành lập một nhóm nhạc thể nghiệm (thuộc biên chế của nhà nước). Năm 1988, nhiều tiết mục biểu diễn của nhóm nhạc Bá Phổ tại LH các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quốc được Đài THVN thu hình và phát sóng. Băng ghi hình này sau đó được gửi tới các ĐSQ của VN để giới thiệu nhạc dân tộc với thế giới.

Cánh cửa bước ra với thế giới mở ra với nhóm nhạc Bá Phổ như thế. Hơn 40 năm hoạt động nghệ thuật, ông tỏ ra mãn nguyện với những gì mình hiện có. Kinh tế vững vàng, Vợ đẹp, con khôn ( Bá Nha, con trai duy nhất của ông và NSƯT Mai Liên).

Gia đình NSƯT Bá Phổ - Mai Liên, cùng Nghệ sỹ Bá Nha biểu diễn tại Bá Phổ Nhạc Đường. Đây là không gian văn hóa nhạc cụ truyền thống Việt Nam được Bá Phổ cùng Long Thành Entertainment cùng chung tay phát triển và giữ gìn. 

Ông tâm sự , “làm nghệ thuật và nghệ thuật thì nhiều tiền, chứ làm nghệ thuật vì tiền thì nghệ thuật không tới mà tiền rất ít”. Đó là bí quyết “kinh doanh nghệ thuật” của ông chăng ? Bá Phổ bảo, nhạc cụ dân tộc là “thứ đi nhặt được”. Chỉ cần vài ống tre tốt, và quan trọng là chịu khó học cách làm là có đàn, có sáo ngay tắp lự.

 Đàn T’rưng người ta bán 2 triệu đồng, ông làm chỉ mất chưa đầy 50 ngàn đồng, đàn bầu cũng 30 - 40 ngàn đồng là cùng! Mấy lần, ông xin phép các trường nghệ thuật, đoàn chuyên nghiệp đến dạy ( miễn phí ) cách chế tạo các nhạc cụ dân tộc mà không thấy hồi âm.

Trong khi nhiều lưu học sinh nước ngoài nghiên cứu về văn hóa dân gian Việt Nam lại tự tìm đến tận nhà nhờ ông giảng bài về nhạc cụ dân tộc Việt, mỗi giờ dạy cũng 100 - 200 USD chứ chẳng ít! Nhóm nhạc Bá Phổ còn muốn đi biểu diễn miễn phí nhạc dân tộc cho học sinh , sinh viên mà chẳng thấy ai mời.Và, đó là điều mà NSƯT Bá Phổ muốn cống hiến và lan tỏa tinh hoa văn hóa nghệ thuật của dân tộc.

Viết bình luận của bạn:
popup

Số lượng:

Tổng tiền:

English Vietnamese